Bilindiği gibi 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre; tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri ile 50’den fazla işçi çalıştıran az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluğu daha önce başlamış bulunmaktaydı. Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu ise 28 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 7491 Sayılı Kanunla 31.12.2024 tarihine ertelenmiş bulunmaktaydı. Yeni bir erteleme yapılmadığı için elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine ilişkin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu 01.01.2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Buna göre çalışan sayısına bakılmaksızın az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri de 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi (“İSG”) hizmeti almak zorunda olacaklardır.
Bu kapsamda elliden az çalışanı bulunan; ofis işyerleri (mimarlık, danışmanlık ve yazılım firmaları, hukuk, SMMM ve YMM büroları) ile manav, market vb. işyerlerinin tamamının İSG hizmeti almaları zorunlu hale gelmiş bulunmaktadır.
Bu zorunluluğa uymayan işyerlerinin karşılaşabilecekleri müeyyideler oldukça ağır olup, 50’den Az Çalışanı Olan , Az Tehlikeli İşyerlerinin 2025 yılında karşılaşabilecekleri ceza her bir ay için aşağıdaki gibidir.
| İşyerinin niteliği | 6/1-a İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | 6/1-a İşyeri hekimi görevlendirmemek |
| 50’den az çalışanı olup, az tehlikeli işyerleri için | 88.663 TL | 88.663 TL |
Cezaların her bir ay için uygulanacak olması nedeniyle, İSG hizmeti alma yükümlülüğünün Ocak ayından başlatılması lehlerine olacaktır.
1) İşyeri Tehlike Sınıfının Belirlenmesi ve Ait Olunan Sınıfa Göre İSG Hizmeti Alınması Esası
1.1. İşyeri Tehlike Sınıfının Belirlenmesi:
İşyeri tehlike sınıflarının tespitinde, o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır. Esas iş/asıl iş, mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iştir. Esas işin/asıl işin tayininde tereddüde düşülmesi halinde işyerinin kuruluş amacına bakılır. İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyetin yürütülmesi durumunda, bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan iş asıl işin belirlenmesinde esas alınır.
İşyeri SGK sicil numarasının ilk 2, 3, 4 ve 5. rakamı işyeri tescil kodunu/işkolu kodunu göstermektedir. Bu 4 haneli kod, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliğinde dörtlü kodlara karşılık gelmektedir ve işyerinin esas faaliyetini tanımlamaktadır. Tebliğde dörtlü kodlar; içeriğine göre bir veya daha fazla altılı koda ayrıştırılmıştır. Bu 6’lı kodlar ise NACE 6’lı faaliyet kodudur ve karşısında tehlike sınıfları yer almaktadır.
İşyerleri tehlike sınıfını belirlerken önce Tebliğ’de yer alan tablodan doğru 4’lü kod seçilmeli, daha sonra yaptığı işi en iyi tanımlayan altılı kod seçilmelidir. Seçilen bu NACE 6’lı faaliyet kodunun karşısında yazan tehlike sınıfı, işyerinin tehlike sınıfıdır.
1.2. Tehlike Sınıfına Göre Yetkili İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmesi:
6331 sayılı Kanuna göre; İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır.
2) Elliden Az Çalışanı Olan ve Az Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyeri İşverenlerinin İSG Zorunluluğu
1.1. Zorunluluk 1 Ocak 2025 Tarihi İtibariyle Başlamıştır
6331 sayılı Kanuna göre, 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ilişkin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu, 7491 Sayılı Kanunla 31.12.2024 tarihine ertelenmiş olup, iş bu sirkülerimizin kaleme alındığı tarih itibariyle yeni bir erteleme yapılmadığından 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren zorunluluk başlamıştır.
1.2. İSG Hizmeti Alma Zorunluluğu Alma Yöntemleri:
Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından; çalışanları arasından uygun nitelikte personel görevlendirmesi yaparak, gerekli belgeye sahip olması halinde kendisi üstlenerek, bakanlıkça yetkilendirilen Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) ve Çalışan Sağlığı Merkezlerinden (“ÇASMER”) hizmet alarak veya İş Güvenliği Uzmanı görevlendirme şartı aranmaksızın Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlayarak yerine getirebilmeleri de mümkündür.
İşveren veya belirleyecekleri bir kişi, gerekli eğitimleri alarak işe giriş muayeneleri ve tetkikler haricindeki iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilir.
Belirtilen eğitimler; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumlarından alınabilmektedir.
OSGB Hizmet Alabilirler: İşverenler, dışarıdan profesyonel bir OSGB ile anlaşma yaparak bu yükümlülüğü karşılayabilir.
İşletmeler, ihtiyaçlarına göre iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ile kısmi süreli olarak çalışabilir.
Sağlık gözetimi kapsamında, yönetmelik çerçevesinde eğitim almış işveren veya işveren vekilleri tarafından üstlenilen iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri; işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikleri kapsamaz. Bu hizmetler, iş yeri hekimlerinden alınabileceği gibi, 6331 sayılı Kanununun 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu sağlık hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de temin edilebilir.
1.3. Bakanlıkça İlan Edilen Eğitimleri Tamamlamak Şartıyla İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Personel Tarafından Yürütülebilecektir:
29 Aralık 2012 tarih Resmi Gazetede yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nin “İşverenin iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde belirlenen ve aşağıda yer verilen düzenlemeye göre; elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebileceklerdir.
Buna göre, ilgili Yönetmelik kapsamında elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işveren/işveren vekilleri Bakanlık tarafından yayımlanan kılavuzda belirtilen başvuru adımlarını izleyerek iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimine verilen görevleri, işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç olmak üzere yürütebilmek için İSG-KATİP sisteminde taahhütte bulunmaları gerekmektedir.
İşveren, işyerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, çalışanların ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla; çalışanları arasından ilgili yönetmeliklerde belirtilen nitelikleri haiz bir veya birden fazla işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı görevlendirir. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri ayrıca diğer sağlık personeli görevlendirir. Gerekli nitelikleri haiz olması halinde tehlike sınıfı ve çalışan sayısını dikkate alarak bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir.
İşveren, işyerinde gerekli niteliklere sahip personel bulunmaması halinde birinci fıkrada sayılan yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını, OSGB ya da ÇASMER’lerden hizmet alarak yerine getirebilir.
Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler. Bu fıkraya ilişkin eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.
Belirtilen eğitimler; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumlarından alınabilmektedir.
Eğitimler, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları, işçi ve işveren kuruluşları ile açık öğretim sistemi üzerinden eğitim vermekte yetkin, her ilde sınav merkezi, büro ve akademik danışmanlık hizmetleri bulunan üniversiteler tarafından, Bakanlıkla protokol yapmak suretiyle verilebilmektedir.
1.4. İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetlerinin İşverenlerce Üstlenilebilmesinin Şartları:
Elliden az çalışanı olan az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde sağlık gözetimi dışındaki hizmetler, Genel Müdürlükle protokol imzalamış kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları, işçi ve işveren kuruluşları veya üniversiteler aracılığıyla verilen eğitimleri tamamlayarak yapılacak sınavda başarılı olmaları hâlinde işveren veya işveren vekilince de yerine getirilebilir.
Bu kapsamda elliden az çalışanı bulunan; ofis işyerleri, dükkân, manav, market, apartmanlar vb. işyerlerinin işveren veya işveren vekilleri sağlık gözetimi dışında hizmetleri kendileri verebilirler
Yapılan eğitime katılarak e-sertifika almaya hak kazanan işveren veya işveren vekillerinin kendi işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetini üstlenmeleri hâlinde görevlendirmelerin İSG-KATİP üzerinde yapılması gerekmektedir.
1.5. İSG-KATİP Uygulamasına Erişim:
İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik” kapsamında elliden az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işveren/işveren vekilleri aşağıda gösterilen başvuru adımlarını izleyerek iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimine verilen görevleri, işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç olmak üzere yürütebilmek için İSG-KATİP sisteminde taahhütte bulunmaları gerekmektedir.
İSG-KATİP sisteminin kullanabilmesi için, https://isgkatip.csgb.gov.tr/ e-Devlet Kapısı üzerinden “e-Devlet Şifresi, Mobil İmza, E- İmza, T.C. Kimlik Kartı” seçeneklerinden herhangi birisiyle giriş yapılması gerekmektedir.
İSG hizmeti almak isteyen işyerleri adına sisteme giriş için yetkilendirilen kullanıcı, işyerlerinin SGK’da kayıtlı olan “E-Bildirge Kullanıcısı” dır.
Tüm sorular için ALO 170′ i arayabilir, isgkatip@csgb.gov.tr adresine eposta gönderebilmektedir.
3) İSG Hizmeti Alınması Zorunluluğuna Uyulmaması Halinde Karşılaşılabilecek Müeyyideler
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülüğünü yerine getirmediği durumlarda uygulanacak para cezaları, 6331 sayılı Kanununun “İdari para cezaları ve uygulanması” başlıklı 26 ncı maddesinde belirtilmiştir.
Yeniden değerleme oranı göz önünde bulundurularak çalışan sayısına göre her yıl uygulanacak ceza miktarları İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü internet sayfasında ilan edilmekte olup, güncel tutarlara buradan ulaşılabilmektedir.
50’den az çalışanı olup, az tehlikeli işyerleri için öngörülen cezalar şöyledir.
| İşyerinin niteliği | 6/1-a İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek (*) | 6/1-a İşyeri hekimi görevlendirmemek (*) |
| 50’den az çalışanı olup, az tehlikeli işyerleri için | 88.663 TL | 88.663 TL |
(*) Aykırılığın devamı halinde belirtilen cezalar her ay için ayrı ayrı uygulanmaktadır.
Sonuç olarak, 1.1.2025 tarihinden itibaren işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısına bakılmaksızın; tüm işyerlerinde (kamu kurumları veya çalışan sayısı fark etmeksizin özel sektör işyerleri) iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu kapsamına girmiş oldu.
Başlayan yasal zorunluluklara göre;
– İSG hizmeti alınmamasının,
– İSG hizmetleri için görevlendirilen kişi veya hizmet alınan kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmesi amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi ihtiyaçlarını karşılanmaması,
– İş yerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve koordinasyonu sağlanamaması,
gibi zorunlulukların yerine getirilmemesi durumunda ayrı ayrı ceza kesilebilecek olup, aykırılığın devamı halinde bu cezalar her bir ay için ayrı uygulanabilecektir.
Konuya ilişkin bazı internet sitelerinin bağlantılarına aşağıda yer verilmiştir.
-İSG Yetkilendirilmiş Eğitim Kurumları, OSGB ve TSMB Listelerine, İşveren ve İşveren Vekili Taahhütnamesi Sistem Kılavuzuna Ulaşım : https://isgkatip.csgb.gov.tr/
-T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Sıkça Sorulan Sorular https://www.csgb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/is-sagligi-ve-guvenligi-genel-mudurlugu/
Bu Sirkülerimize ilişkin görüş, öneri ve sorularınızı info@narcon.com.tr‘ye iletebilirsiniz.
Saygılarımızla.
NARCON YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
27.1.2025